kwalitatief groen plein - NME Overijssel

Voordelen Groen Schoolplein

Een groen plein heeft veel voordelen. Kinderen spelen diverser, het is goed voor hun taalontwikkeling en op een groen schoolplein wordt minder gepest. Bekijk de video en ontdek alle voordelen van een Groen Schoolplein!

Wat is een kwalitatief groen schoolplein?

Programmateam Groene Schoolpleinen omschrijft een Groen Schoolplein als:

“Een natuurlijke speel- en leeromgeving, waarin kinderen spelenderwijs de natuur ervaren. Daarbij gaat het om een gevarieerd landschap met hoogteverschillen, losse natuurlijke materialen en diverse soorten beplanting. Deze elementen nodigen uit tot ontdekken, spelen én leren. Daarom kan het plein ook actief gebruikt worden als buitenleslokaal. Het groene schoolplein wordt daarmee een verlengstuk van het lesprogramma.”

Subsidieaanvragen bij Provincie Overijssel worden getoetst op bovenstaande definitie. Wil je weten welke kenmerken er precies belangrijk zijn voor een subsidieaanvraag? Bekijk dan de volledige lijst. Het is namelijk belangrijk dat je ontwerp voldoende aansluit bij deze visie.

Ga naar de visie Groene Schoolpleinen

Ben je benieuwd hoe dit er in de praktijk uit kan zien? In de Groene Schoolpleinen Evaluatietool vind je kenmerken van een groen plein en foto’s van hoe de elementen er in de praktijk uit kunnen zien.

Bibliotheek

Onderzoek en publicaties over Groene Schoolpleinen

Er zijn verschillende wetenschappelijke onderzoeken gedaan naar groene schoolpleinen. We hebben een aantal relevante wetenschappelijke artikelen, journalistieke artikelen, factsheets en boekentips voor je gebundeld.

Kenmerken en voordelen van een Groen Schoolplein

Whitepaper: De waarde van een natuurrijke, gezonde buitenruimte rond scholen; Jolanda Maas, Nicole van den Bogerd, Sophia van Dam, Marlies Bouman, Vincent van der Veen (2021)
Whitepaper over de positieve impact van groene schoolpleinen op de ontwikkeling van kinderen, de kwaliteit van het onderwijs, de klimaatbestendigheid van de omgeving en biodiversiteit.

De Groene schoolpleinen Evaluatie Tool; Nicole van den Bogerd, Jolanda Maas (2024)
In dit document vind je een tool waarmee je jouw plein kunt scoren op de ontwikkeling van kinderen, biodiversiteit en klimaatbestendigheid, gevolgd door de wetenschappelijke onderbouwing van de tool én het inspiratiedocument waarin per item enkele foto’s / voorbeelden te vinden zijn van manieren waarop je dit kunt toepassen op een schoolplein.

Literatuurstudie Buitentijd = leertijd; Mark Mieras in opdracht van Jantje Beton, en IVN Natuureducatie in het kader van de Nationale Buitenlesdag (2018)
Hoe meer tijd er is voor instructie en oefening in de klas hoe beter de prestaties… denken we. Onderzoek wijst in een andere richting. Jantje Beton en IVN Natuureducatie vroegen wetenschapsjournalist Mark Mieras om het onderzoek op een rijtje te zetten. Buitenlessen zijn waardevol, speeltijd op het schoolplein draagt op allerlei manieren bij aan leerprestaties en cognitieve ontwikkeling, en buiten is er meer zuurstof om na te denken.

Inspiratiedocument: zes uitgangspunten voor natuurinclusie in het onderwijs; Collectief Natuurinclusief (2025)
“Hoe kunnen in onderwijs de superkrachten van natuur worden benut? Op die vraag gaat dit inspiratiedocument in. We beschrijven zes uitgangspunten voor natuurinclusie in het onderwijs. De uitgangspunten raken aan alle facetten van onderwijs en spelen in op de kernvragen uit het gedachtegoed van de Whole School Approach voor leren voor duurzame ontwikkeling, zoals: ‘Wat leren we? Waartoe leren we? Waar leren we?’.”

Ervaringen van docenten leerlingen met betrekking tot een groen schoolplein

De ‘leer’kracht van schoolpleinen. Hoe leerlingen uit groep 4, 5 en 6 het schoolplein ervaren, gebruiken en waarderen; Janke Wesselius, Jolanda Maas Dieuwke Hovinga (2015)
Uitgebreid onderzoek naar hoe leerlingen het schoolplein gebruiken, hoe de leerlingen het plein ervaren, hoe de leerlingen functioneren op school en hoe de leerlingen staan tegenover natuur en buitenspelen, gevolgd door concrete aanbevelingen voor leerkrachten, schoolleiders en directeuren.

Wetenschappelijke studie: The impact of greening schoolyards on the appreciation, and physical, cognitive and social-emotional well-being of schoolchildren: A prospective intervention study; J.E. van Dijk-Wesseliusa,, J. Maasb, D. Hovingaa, M. van Vugt, A.E. van den Berg; Landscape and urban planning 180 (2018)
“Multilevel data analyses support our expectation that greening has a positive impact on children’s appreciation of the schoolyard, their attentional restoration after recess and social well-being. Furthermore, our results indicate that greening stimulates physical activity of girls. We found no impact on emotional well-being.”

Groen schoolplein en beweging

Wat je buiten leert, komt beter binnen; Stefan de Beukelaar en Ellen Rohaan; LO Magazine (2023)
“Met dit artikel willen we vakleerkrachten bewegingsonderwijs inspireren om de school meer in beweging te brengen. Samen met het schoolteam kan je veel invloed uitoefenen op het
gedrag en een gezonde en actieve leefstijl bevorderen. Buiten leren biedt kinderen de mogelijkheid om op een actieve wijze tot leren te komen en hun sociale gedrag verder te ontwikkelen.”

Factsheet:Het schoolplein als beweeg- en leerplein; Mulier instituut (2021).
“Voldoende uitdaging op het schoolplein is belangrijk om gebruik te stimuleren. Een aantal aspecten kan hieraan bijdragen, zoals afwisseling tussen harde en zachte ondergrond, hoogteverschillen,
groene zones, afwisseling tussen schaduwplekken en zonnige plekken en toestellen die geschikt zijn voor verschillende leeftijdsgroepen”.

Informatieblad Bewegend leren: vragen & antwoorden; Mulier instituut (2022)
“Bewegend leren gaat niet ten koste van de leerprestaties. Kinderen die bewegen in de klas, door bewegend leren of beweegtussendoortjes, kunnen zich zelfs langer concentreren. Ook
leraren in Nederland ervaren dat bewegend leren de concentratie en aandacht van leerlingen in de klas verbetert.”

Groen schoolplein en taalontwikkeling

In de natuur hebben kinderen meer te vertellen dan op een betegeld plein, Trouw – 24 november 2024
Kinderen blijken spraakzamer in de natuur. Gebruik die wetenschap dus tijdens taalonderwijs, zegt docent en onderzoeker Jannette Prins. Ze beschrijft de verschillen die ze opmerkte in haar studies met de jonge kinderen op het plein en in de natuur. Zo is de taal die gebruikt wordt in de natuur meer verbonden met de fysieke plek van het spel. Kleuters ‘onderhandelen’ in de natuur bijvoorbeeld vaker over betekenisgeving, zegt Prins. “Deze eikels zijn ons geld.” “Nee het zijn snoepjes!”Ook stellen kinderen in een park of moestuin meer vragen, bijvoorbeeld over hoe planten groeien, of welke dieren ze zien. De natuur leeft en verandert steeds, blijft nieuwsgierigheid opwekken. De aanwezigheid van takjes, bladeren, zand, kastanjes is een bron van spel. En die elementen geven ook weer vaker aanleiding tot speels tellen, meten, ordenen en verzamelen. Denk aan peuter Daan die wil weten hoe lang de zonnebloem is.”

Taal leer je met je lijf: Hoe jonge kinderen taal leren, Janette Prins, HJK Magazine (2017)
“Taalactiviteiten zijn belangrijk voor kinderen, maar die woorden, zinnen en verhalen kunnen alleen gaan leven als zij die kunnen koppelen aan hun eigen ervaringswereld (Fischer & Zwaan, 2008). Zonder die ervaringen is taal betekenisloos. Taalontwikkeling stimuleer je niet alleen met talige activiteiten. Ervaringen die je opdoet met je hele hebben en houden moeten namelijk centraal staan bij taalactiviteiten.”

Natuur lokt leren uit: buitenspel voor taal; Mara van Dijk en Jannette Prins; HJK (2024)
Spelen in de natuur is goed voor de taalontwikkeling. De natuur bestaat uit allerlei verschillende elementen: van bodem tot bomen en van het weer tot alle verschillende dieren die er leven. Al deze elementen nodigen uit tot specifiek, rijk spel, wat het leren van woorden, zinnen en verhalen stimuleert.

Buiten lesgeven

Omgetoverd tot een semi-buitenjuf; Lectoraat natuur en Ontwikkeling Kind (Hogeschool Leiden en Thomas More Hogeschool Rotterdam (2017)
“Hoe dan? In het onderzoek ‘De ‘leer’kracht van groene schoolpleinen’ hebben we aan 152 leerkrachten, op 13 basisscholen (met betegelde en groene schoolpleinen) gevraagd welke kansen en drempels zij zien voor onderwijs buiten. Vervolgens hebben we met vijf schoolteams in hele kleine stappen de buitenruimte verkend, en ideeën uitgeprobeerd. Voor de buitenlesdag 2017 delen we een aantal ervaringen.”

The use of green schoolyards for education: results of teacher surveys and observations; Nicole van den Bogerd, Elise Peters, Dieuwke Hovinga, Jolanda Maas; Journal of outdoor en environmental education (2025)
Teachers noted distinct advantages of education in green schoolyards, which underscores the importance of balancing indoor and outdoor learning experiences to create a complementary educational approach that maximizes all available learning opportunities.

Nieuwsgierigheid vieren: vaardigheden oefenen; Janneke Hagenaar; HJK (2022)
Wie nieuwsgierigheid wil vieren, vindt in de natuur veel aanknopingspunten. Bovendien oefen je essentiële vaardigheden als geduld en waarneming. Benieuwd hoe je dat concreet inzet? Hier vind je onderbouwing en suggesties.

Green Schoolyards as Outdoor Learning Environments: Barriers and Solutions as Experienced by Primary School Teachers; Janke E. van Dijk-Wesselius, Agnes E. van den Berg, Jolanda Maas en Dieuwke Hovinga; Frontiers in psychology (2020)
Teachers feel hindered by outdoor learning having no formal status in their current educational practice, experience barriers related to a lack of confidence in their own outdoor teaching expertise, find it difficult to get started, and experience barriers related to physical constraints. Teachers, professionals, and researchers together found solutions to overcome each specific barrier.

Monitoring en learned lessons groene schoolpleinen

Monitoringsonderzoek Gezonde Schoolpleinen; Martin Goossen, Marcel Pleijte, Fransje Langers, Josine Donders en Sjerp de Vries; Wageningen University & Research (2017)
Monitoringsonderzoek van het proces Gezonde Schoolpleinen van 70 Icoonscholen, inspiratie voor een gezond schoolplein en landelijke bekendheid van het proces Gezonde Schoolpleinen.

Boeken

Taal in de Natuur: Taalonderwijs voor het jonge kind; Jannette Prins en Janneke Hagenaar; Boom uitgeverij; 2024

Het Groene Schoolplein; Maike Nelissen en Marc van der Geer; Uitgeverij Pica; 2024

Hieronder lichten we een aantal kenmerken van Groene Schoolpleinen voor je uit

Spelen en bewegen

Een natuurlijke speelomgeving stimuleert tot meer gevarieerd en creatief speelgedrag. Met name fantasierijk, exploratief en constructief speelgedrag komen vaker voor in natuurlijke dan in niet-natuurlijke speelomgevingen. Er is meer ruimte voor de verschillende speelstijlen van kinderen. Mede daardoor komen op een groen schoolplein minder conflicten voor tussen kinderen. Dit blijkt uit diverse onderzoeken.

In het ontwerp van het groene schoolplein kan je kinderen uitnodigen tot gevarieerd spel. Zorg voor afwisseling op het plein, waar ruimte is voor diverse behoeften:

Rustig spelen of zitten
Creatieve vormen van spel
Avontuurlijk bewegen
Natuurbeleving

Van speeltoestellen naar speelaanleidingen

In plaats van standaard speeltoestellen, draait het bij een groen schoolplein om natuurlijke speelaanleidingen. Denk bijvoorbeeld aan heuvels, waterpartijen, zand, beplanting of een omgevallen boom. Daarmee ontstaat een samenhangend en avontuurlijk ontwerp dat kinderen uitdaagt om creatief te zijn: het hoeft voor kinderen niet direct duidelijk te zijn wat voor spel je op een plek kunt doen. Omdat natuurlijke elementen voortdurend veranderen, bieden ze telkens nieuwe speelmogelijkheden – in tegenstelling tot vaste toestellen.

Uiteraard kan er op een Groen Schoolplein sprake zijn van een combinatie van speeltoestellen (bijvoorbeeld de toestellen die al aanwezig waren op het plein) en speelaanleidingen, maar speeltoestellen kunnen niet worden gefinancierd uit de subsidie van de provincie.

Voor alle leeftijden

Omdat kinderen van verschillende leeftijden anders spelen, is het belangrijk om het plein daarop af te stemmen. Kinderen tot 6 jaar spelen vooral fantasierijk, terwijl kinderen rond de 10 jaar vaker in groepsverband actief zijn. Door verschillende zones in te richten op het groene schoolplein kun je hier rekening mee houden.

Verantwoord risicovol spelen

Een groen schoolplein biedt kinderen volop ruimte om te spelen, ontdekken en leren. Daarbij ontstaan er meer mogelijkheden voor risicovol speelgedrag dan op een traditioneel grijs plein. Dat is positief, want het helpt kinderen hun grenzen te verkennen en risico’s beter in te schatten. Een groen schoolplein biedt dus ruimte voor aanvaardbare risico’s. Het is logisch dat er veel vragen over leven, bijvoorbeeld over toezicht houden, verantwoordelijkheden en keuring & inspectie. Op deze pagina geven we daar antwoord op.

Lees hier verder

Openbaar of niet?

Het nieuwe plein kan ook een enorme boost voor de buurt worden als het openbaar toegankelijk is. Kinderen kunnen dan ook na schooltijd en in het weekend veilig en natuurlijk buitenspelen. Je kunt ook samenwerking zoeken met de buurtsportcoach, jongerenwerkers om de openingstijden van het plein wat op te rekken als volledige toegankelijkheid niet gewenst is op de locatie van jullie school.

Buiten leren: het schoolplein als grootste klaslokaal

Leren doe je niet alleen met je hoofd, maar met je hele lichaam. Buiten krijgt de lesstof een betekenisvolle context. Een groen schoolplein is zeker niet alleen interessant voor een biologieles. Ook creatieve vakken, beweging, geschiedenis, aardrijkskunde, en zeker ook taal- en rekenonderwijs hoeven niet altijd cognitief te worden aangeboden. Je zet de kinderen op een andere manier ‘aan’ met een buitenles. En de frisse lucht helpt ook om daarna weer binnen aan de slag te gaan.

Veel leerkrachten vinden het moeilijk om te starten met buitenonderwijs. Het is chaotischer dan binnen, en je kunt de omstandigheden niet volledig controleren. In de bibiotheek vind je een aantal documenten die hier op inspelen. Daarnaast biedt Programmateam Groene Schoolpleinen een gratis sessie aan om jullie op weg te helpen.

Op deze pagina vind je meer informatie over educatief gebruik van het schoolplein.

Biodiversiteit en klimaat

Naast dat een groen schoolplein goed is voor de ontwikkeling van kinderen, zorgt het ook voor een fijner klimaat om de school. Groen maakt gelukkig, en groen zorgt voor een koeler plein én een koelere school op warme dagen.

Boost de biodiversiteit

Met meer planten, bloemen en bomen op het plein creëer je ook geschikte plekjes voor dieren om te leven. Denk bijvoorbeeld aan vlinders, bijen en andere insecten, vogels, vleermuizen en egels. Wees wel kritisch op welke planten je neerzet.

Het is belangrijk dat je planten neerzet die van nature hier voorkomen (inheems). Dit zijn de soorten waar de dieren ook écht iets aan hebben. Bijen en vlinders hebben bijvoorbeeld een paar specifieke Nederlandse planten waar ze van eten of hun eitjes op afzetten. Hier vind je een lijst met inheemse bomen en struiken en hier vind je inheemse bloemen per regio.
Ga voor biologische planten. Op niet-biologische planten zitten vaak gif(resten), bedoeld om bepaalde plaag-insecten te doden. Helaas is dit ook dodelijk voor de insecten die je juist wilt aantrekken op het groene schoolplein. Er zijn diverse biologische kwekers te vinden in Overijssel. Het programmateam helpt je hier graag bij.
Kies robuuste planten op plekken waar veel gespeeld wordt. Hier kan een goede ontwerper je over adviseren

Je kunt de dieren ook helpen met nestplekken en schuilplekken, bijvoorbeeld vogelhuisjes of een takkenril. Vaak zijn dit taken die leerlingen erg leuk vinden, die de band met de natuur versterken en waarmee je ook direct aan beheer en onderhoud van het plein doet. Lees hier meer over beheer en onderhoud.

Ga naar beheer en onderhoud

Klimaatadaptatie

Het wordt steeds warmer en het weer wordt extremer met lange periodes van droogte of juist enorme hoosbuien. Met een groen schoolplein zorg je voor een fijner klimaat op het plein én in de school. Je kunt denken aan de volgende maatregelen:

wateropvang bij hevige regenval én opslag bij droogte. Denk bijvoorbeeld aan regentonnen, een wadi of een groen dak op de school of op de fietsenstalling. Je kunt er zelfs voor kiezen om de hemelwaterafvoer van de school volledig los te koppelen van het riool. Al het water van het dak komt dan bijvoorbeeld in een wadi terecht.
bomen die zorgen voor schaduw. Plaats deze bomen strategisch: bedenk je hoe groot de boom wordt (en hoe lang dit nog duurt) en hoe de zon gedurende de dag over het plein draait
het aantal tegels op het plein verminderen draagt bij aan zowel biodiversiteit als klimaat. Aarde vangt regenwater op als een spons en geeft het langzaam aan de planten af.

Klinkt spannend? Een goede hovenier of ontwerper kan je hier zeker op adviseren!

Heb je vragen?

Neem gerust contact met ons op. Stuur ons een mail via groeneschoolpleinen@ivn.nl.

Wat is een Groen Schoolplein